Xuất khẩu dệt may: Tăng trưởng tốt nhưng chưa vội mừng

Dự báo không sáng

6 tháng đầu năm, ngành dệt may đã đạt gần 19 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, tăng trên 20% so với cùng kỳ năm 2020, vượt qua cả con số của cùng kỳ 2019. Bộ Công Thương nhận định, ngành đã phục hồi khá sớm so với dự báo phải hết 2021 mới quay lại ngưỡng 2019, thậm chí đến quý III/2022.

Bên cạnh ngành may có đủ đơn hàng thì điểm sáng đặc biệt đến từ ngành sợi. Sau 24 tháng liên tục khó khăn, cầu thấp, nhiều thời điểm giá bán dưới giá thành thì từ tháng 10/2020, tình hình ngành này đã sáng lên, cầu và cả giá bán tăng cao. Riêng Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), hiệu quả của 6 tháng đầu năm 2021 về cơ bản có thể bù đắp được toàn bộ phần thiệt hại của 2 năm 2019, 2020, đưa sợi trở lại thành ngành có đóng góp trên 60% hiệu quả hợp nhất toàn tập đoàn.

Xuất khẩu dệt may: Tăng trưởng tốt nhưng chưa vội mừng
Doanh nghiệp dệt may nỗ lực duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đã đạt được trong nửa đầu năm 2021

Dù vậy, ông Lê Tiến Trường- Chủ tịch HĐQT Vinatex cho hay: Sự phục hồi trong nửa đầu năm chưa hẳn đã mừng, bởi sự phục hồi sớm của thị trường và sự thiếu hụt nguồn cung từ các quốc gia cạnh tranh, dẫn tới Việt Nam có được lợi thế trong ngắn hạn về nguồn hàng. Các tác động chủ quan của hệ thống quản trị của các doanh nghiệp cũng như tập đoàn lên kết quả chung chưa thực sự rõ nét và bền vững. Mô hình kinh doanh sau 1 năm dịch bệnh đã có sự linh hoạt cao hơn, chủ động hơn nhưng phần lớn vẫn gói gọn trong mô thức cũ, khách hàng cũ, phương thức tiếp cận chưa có đổi mới căn bản.

Cũng theo ông Lê Tiến Trường, dự báo được đưa ra trong nửa cuối năm của ngành dệt may không mấy sáng sủa. Chi phí thương mại trong đó có vận tải vẫn duy trì ở mức cao và là rủi ro trọng yếu cho phục hồi thương mại; nguy cơ Mỹ đưa Việt Nam trở lại danh sách thao túng tiền tệ; tỷ giá neo ổn định cũng là bất lợi đối với các ngành xuất khẩu như dệt may trong khi các quốc gia như Ấn Độ, Bangladesh… đều có điều chỉnh nội tệ giảm so với USD.

Đặc biệt, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt gần 30% trong 6 tháng đầu năm của dệt may Việt Nam tiềm ẩn rủi ro trong chính sách của Mỹ với Việt Nam, nhất là trong điều kiện điều khoản 301 của luật thương mại 1974 vẫn chưa hoàn toàn được giải toả trong tiếp cận của Mỹ. Với Trung Quốc, 6 tháng qua đã vươn lên nằm trong top 3 các nước nhập khẩu hàng dệt may của Việt Nam mà chủ yếu là của ngành sợi. Sự nhạy cảm trong chính sách và nhu cầu của Trung Quốc với ngành sợi Việt Nam đã trở nên rất cao ảnh hưởng trọng yếu đến hiệu quả của ngành.

Với Vinatex, tập đoàn bắt đầu đối mặt với những rủi ro mới khi các doanh nghiệp lớn như Phong Phú, Việt Tiến, Việt Thắng, Nhà Bè, Hữu Nghị nằm trong vùng có dịch bệnh phải làm việc trong điều kiện giãn cách với hiệu suất; tỷ lệ lao động huy động được thấp; các mặt hàng thế mạnh chưa có biểu hiện phục hồi; cơ hội thị trường tốt, nhưng nếu không đảm bảo tiến độ vì dịch bệnh ngăn cản tổ chức sản xuất thì có nguy cơ hệ luỵ về kinh tế.

Duy trì sản xuất trong mọi hoàn cảnh

Có thể thấy, doanh nghiệp dệt may đang chồng chất khó khăn, việc hoàn thành được mục tiêu đạt từ 39-40 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong năm 2021 đòi hỏi sự nỗ lực lớn của cả ngành. Đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp dệt may, Bộ Công Thương yêu cầu các cơ quan thuộc Bộ, địa phương, bám sát tình hình sản xuất công nghiệp trên địa bàn, hướng dẫn thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch Covid-19 hiệu quả vừa bảo đảm phát triển sản xuất, kinh doanh. Tổ chức hướng dẫn các Sở Công Thương, các khu, cụm công nghiệp xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh theo từng cấp độ trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 tiếp tục diễn biến phức tạp, có các giải pháp cụ thể để tái khởi động lại hoạt động của các nhà máy, doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí an toàn.

Về phía Vinatex, tập đoàn cũng đang rốt ráo thực hiện nhiều giải pháp. Trước mắt, cán bộ, người lao động thuộc tập đoàn tuyệt đối tuân thủ các quy định của ngành y tế trong phòng dịch, đảm bảo an toàn cho cá nhân, gia đình và doanh nghiệp. Người lao động sẵn sàng tham gia sản xuất trong điều kiện vừa sản xuất, vừa lưu trú tại nhà máy. Tổ chức công đoàn, tích cực tham gia cùng người quản lý chuẩn bị điều kiện lưu trú cho người lao động, chuẩn bị nhu yếu phẩm, cung ứng tại chỗ để người lao động không ra chỗ đông người giảm rủi ro. “Các cơ sở sản xuất phía Bắc và miền Trung dù thời điểm hiện tại chưa nằm trong vùng dịch nhưng chuẩn bị sẵn sàng cho điều kiện vừa sản xuất vừa lưu trú. Đặc biệt nâng công suất tối đa vừa đảm bảo hoàn thành vượt mức nhiệm vụ, vừa có cơ hội bù đắp sản lượng cho doanh nghiệp phía Nam do giãn cách đang bị giảm thiểu”, ông Lê Tiến Trường nói.

Về lâu dài, doanh nghiệp ngành may tối đa hoá khả năng cung ứng trong điều kiện thị trường tốt do dịch chuyển ngắn hạn về Việt Nam. Linh hoạt sử dụng kể cả phương thức kinh doanh bậc thấp (gia công) để giảm rủi ro cung ứng nguyên liệu, vốn lưu động, với mục tiêu đạt kim ngạch cao nhất có thể. Có giải pháp sử dụng năng lực sản xuất khu vực sản phẩm chưa phục hồi thị trường một cách hợp lý, duy trì nhân lực và chi phí cố định tối thiểu.

Ngành sợi, cần xác định và kiên định mục tiêu có danh mục thị trường, khách hàng, phương thức kinh doanh cân đối; duy trì và có giải pháp phòng ngừa trong trường hợp thị trường sợi cũng như thị trường nguyên liệu bông, xơ có biến động.

Doanh nghiệp ngành dệt, tập trung gia nhập chuỗi cung ứng thành công sau thời gian sản xuất thử nghiệm, chờ đánh giá của các đơn vị dệt kim. Hình thành cơ sở cung ứng sợi cho doanh nghiệp dệt kim ổn định, cùng tham gia cạnh tranh để duy trì vị trí trong chuỗi mới được xác lập.

Việt Nga